Interview met de makers van De Engelenburcht

DE ENGELENBURCHT

Hartslag van een dorp 1914

 

Op 23 april 2016 speelt Toeterdonk de première van “De Engelenburcht”.  Klankbord sprak met de initiatiefnemers en de componist.

“De Engelenburcht” is een intrigerende titel. Wat mogen we verwachten en wat betekent de titel ?

Lisa Verschueren (voorzitter Toeterdonk): De Engelenburcht vertelt in ongeveer 90 minuten hoe het dorp Tildonk Wereldoorlog I beleefde. De première zal plaatsvinden in de gerestaureerde kloosterkerk van het Ursulinenklooster St-Angela.  Dit klooster speelde een minder bekende rol tijdens het eerste jaar van de Groote Oorlog. Vandaag heeft de provincie Vlaams-Brabant er een belevingscentrum ingericht. Dit kleine museum vertelt het verhaal van de oorlog in onze streek.

Ann Van Dessel schreef op basis van historische bronnen een verhaal over de dramatische gebeurtenissen. Simon Van Hoecke, onze dirigent, componeerde op basis van deze tekst een nieuw werk van ongeveer 70 minuten voor fanfare.

Peter Daenen (secretaris Toeterdonk): We nemen de toehoorder mee naar augustus 1914 en beleven samen opnieuw het dagelijkse leven van onze (over)grootouders in oorlogstijd met alle emoties die daar bij horen.  Het is geen theatrale opvoering en we laten bewust ruimte aan de verbeelding van de toehoorder om zelf verder invulling te geven.  De teksten van Ann en de muziek van Simon vormen één samenhangend geheel. Thema’s die aan bod komen zijn: angst, geloof (dat wankelt, maar ook een enorme steun is), hoop, de dood en de gruwel van de oorlog, spijt/wroeging, herinnering/heimwee en eenzaamheid.

Vanwaar komt het idee voor deze voorstelling ? Wat brengt een kleine amateurvereniging er toe om een dergelijk ambitieus project aan te vatten ?

Paul De Troyer (ondervoorzitter Toeterdonk): Toen ik, begin 2013, betrokken werd bij de uitwerking van het Belevingscentrum over de Eerste Wereldoorlog, had ik voor Toeterdonk meteen een ambitieus idee om het centrum “open te spelen” met een nieuw werk, geïnspireerd door de afschuwelijke gebeurtenissen in ons dorp eind augustus 1914.

Daartoe wilde ik opdracht geven voor het schrijven van een nieuw werk voor fanfare, maar dirigent/componist Simon Van Hoecke wilde de verwijzing naar de gruwelijke oorlog ondubbelzinnig en duidelijk versterkt door tekst en visuele aankleding.

Voor de tekst spraken we Ann Van Dessel aan, tot nog toe de enige dorpsdichter die Haacht gehad heeft; voor het visuele gedeelte zou Dries De Troyer, één van onze jonge muzikanten, zorgen.  Zij togen aan het werk. Dries werd echter ernstig ziek en overleed eind 2013.  Het project viel stil.

Toen in 2014 echter het geweld en de letterlijk blinde haat in de wereld opflakkerden leek ons idee mogelijks nog actueler als boodschap voor het nu en later, dan als herdenking van ons verleden en dus namen we draad weer op.

Jullie vertellen dus een waar gebeurd verhaal ?

Ann Van Dessel (dichter en auteur van de teksten): Inderdaad.  Toen Paul mij vroeg om de teksten te schrijven voor de Engelenburcht ging ik op zoek naar achtergrondinformatie. Ik wilde enerzijds de gruwelijke feiten juist weergeven, anderzijds wilde ik met woorden een sfeer scheppen die zo getrouw mogelijk de oorlogssfeer van toen benadert.

De meest interessante informatie vond ik bij Hagok (Haachtse geschied- en oudheidkundige kring). Daar vond ik feiten en getuigenissen over de moord op de familie Valkenaers.

Om de juiste sfeer-van-toen te kunnen weergeven ging ik praten met mensen. Levende getuigen heb ik uiteraard niet meer gevonden, maar ik vond wel mensen die herinneringen hebben aan de levendige verhalen van hun ouders.

In de teksten geef ik stem aan alle verschillende partijen: aan de directe slachtoffers, aan mensen uit de buurt (een cafebazin, een buurvrouw, een woedende burger…) aan de pastoor, aan een Duitse soldaat met wroeging, aan een kind,…

Simon, je schreef dus een ‘concertvullend werk’. Kan je iets vertellen over de muziek ?

Simon Van Hoecke (dirigent & componist): Tijdens het schetsen van de eerste ideeën voor de muziek voelde ik meteen dat het voor mij meer dan entertainment moest zijn. Wat hiervan aan de basis ligt zijn niet enkel de teksten die Ann me bezorgde, maar nog meer – denk ik – het aangrijpende nieuws van Dries zijn ziekte. Het kwam voor ons allemaal hard aan en ik heb de gevoelens die door me heen gingen gedurende de lange periode vanaf de diagnose tot de dag van vandaag nog steeds onopzettelijk verbonden met de inhoud van dit project. Naar mijn aanvoelen een niet zo vreemd verband. Als we kijken naar de thema’s: angst, hoop, dood, geloof, herinnering…

Ik wilde een diepgaand  werk creëren, dat zelfstandig staat en waardevol is als kunstwerk doordat men er dingen in kan ontdekken: iets dat zich niet meteen blootgeeft en dat geschoeid is op  een traditionele symfonische leest.

Je spreekt van een ‘traditionele symfonische leest’.  Ben je geïnspireerd geweest door andere componisten ?

Simon: Absoluut.  Als trompettist in het “Orchestre Philharmonique du Luxembourg” kom ik voortdurend in aanraking met meesterwerken uit het symfonische repertoire. Het is dan moeilijk om niét geïnspireerd te worden door bv. Bruckner, Mahler of Richard Strauss. Zo zijn er de  Oorlogssymfonieën van Dmitri Sjostakovich. In het begin van de finale van zijn 5de  verklankt hij op heel specifieke wijze de angst van de mensen voor Stalin. Ik doe dit op dezelfde manier voor de Duitse bezetter. Het invasie-motief van de kleine trom uit de 7de keert bijvoorbeeld ook terug in de Engelenburcht. Die verwijzingen vormen uiteraard niet de essentie van de compositie, maar zijn wel een meerwaarde vind ik.

Verder spreken de typische idiomen van Mahler en Bruckner voor mij enorm tot de verbeelding, of de melodievoering van Richard Strauss bijvoorbeeld, geniaal. Het was een hele uitdaging om dat voor een bescheiden fanfare op papier te krijgen, maar het resultaat is –  o.w.v. van de omvang en stijl van het werk – wel een mooie aanvulling van het repertoire geworden. Hoe het klinkt? Dat kunnen jullie horen op 23 april…

Zoals ik jullie al vertelde was het voor mij belangrijk dat er meer in de muziek zit dan men op het eerste zicht hoort.  Tijdens de repetities leg ik dan de betekenis en de verwijzingen – m.a.w. de “geheimen” van de partituur  – uit aan het orkest.  Op deze manier wordt voor de muzikanten de diepgang en kracht die muziek kan hebben duidelijk. Dat uitleggen van die “geheimen” is trouwens iets dat  we ook gaan aanbieden aan de luisteraars vóór het concert, vrijblijvend, bij wijze van inleiding. Maar aan de reactie van de muzikanten te zien, is dat iets dat blijkbaar wel aanspreekt. Zeker een aanrader dus.

Ann, wat vond je van de muziek die op jouw teksten is gebaseerd ?

Ann: Simon schreef geen vrijblijvende onderhoudende muziek, maar een stuk dat beklijft, dat de toehoorder als een ander mens naar huis laat gaan dan toen hij binnenkwam. Met angst, verdriet, schaamte, maar ook met hoop.

Tijdens het uitwerken van het geheel viel me op dat Simon mijn teksten beter kende dan ikzelf.  Dit is een compliment.  Hij begrijpt wat ik in de teksten wil weergeven en heeft dit op meesterlijk wijze omgezet in muziek.  Het resulteert in een grote synergie tussen tekst en muziek.

Wat zijn jullie verdere plannen ?

Peter: We plannen nog uitvoeringen in andere martelaarsgemeenten en dit telkens rond 11 november.  We denken aan Halen in 2016, Rotselaar in 2017 en nog eens in Tildonk (Haacht) in 2018 om het project af te sluiten.

In het najaar van 2016 willen we een professioneel opgenomen cd kunnen presenteren.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s