Door Merg en Been!

De Engelenburcht / Tildonk, 23 april 2016

Zaterdag 23 april 2016 trokken wij naar Tildonk. Een onoogelijk klein dorpje, ergens verscholen in Vlaams-Brabant. Bij het binnen rijden wordt het mij meteen duidelijk, de (beschermde) dorpskern (klooster, kerk, kerkhof, pastorie en oud gemeentehuis) ademt geschiedenis uit. De voor de Vlamo Award genomineerde voorstelling, vindt plaats in de kerk van het Ursulinenklooster (1821). In de gang die toegang verleent tot de kerk, hangen tekeningen van kinderen van de derde klas van de plaatselijke school. Twee jonge leerkrachten uit de schoot van de fanfare, lieten de kinderen (8 jaar) kennis maken met het verhaal achter de voorstelling. Ze deden dit met tekst en muziekfragmenten. Geboeid gingen de kinderen aan de slag en maakten zij tekeningen die hun gevoelens en denkwereld treffend weergeven. De voorstelling is uitverkocht. Ik voel opnieuw geschiedenis, wanneer ik mijn plekje opzoek en plaats neem in het uniek feeëriek belicht decor, die de kerk vorm geeft. Hier op deze plaats een voorstelling geven over de geschiedenis van een dorp in de Groote Oorlog (’14-’18), is een voorwaar uniek gegeven.

Dirigent Simon Van Hoecke componeerde een bijna 70 minuten durende compositie. Muziek die het verhaal vertelt (niet te verwarren met filmmuziek die het verhaal ondersteunt). Het concept wordt opgedragen aan de jonge muzikant Dries, die meewerkte aan de voorbereiding van de voorstelling, maar zijn strijd tegen kanker verloor. Het eerste deel (de proloog) is opgedragen aan Dries en zet de sfeer. Componist Simon Van Hoecke baseerde zich hiervoor op de tekst op het gedenkprentje van Dries. Tijdens de openingsmuziek horen we twee schelle shoten waarmee kroonpins Frans Ferdinand van Oostenrijk wordt vermoord. Deze geweerschoten zijn bruusk en zullen nog lang naklinken en de hartslag van de Europeanen in conflict, bepalen. “De Hartslag van een Dorp” is meteen ook het thema, dat als een rode draad doorheen het gespeelde werk aanwezig is. De slagwerksectie treedt hierbij prominent op de voorgrond, zo wordt de concertbas met beide handen majestueus bespeeld. In de muziek die deze jonge fanfare speelt, komen verschillende thema’s aan bod. Het geloof wordt pakkend gebracht door verschillende arrangementen van de geloofsbelijdenis: “Heer Jezus, wij verkondigen uw dood”. Soldaten zijn ver van huis en eenzaam. Een gevoel dat treffend door een eenzame euphonium wordt gebracht. Soldaten komen het dorp binnen en manen haar bewoners aan om te vluchten. IJlings wordt de vlucht ingezet met het hoogstnoodzakelijke en met de koeien mee, loopt het dorp leeg. (We horen zweepslagen en koebellen). De muziek is op verschillende manieren georchestreerd en versnelt op het eind. Het is een gedeelte die pakkend is (de rillingen lopen weer over mijn rug) en waarbij je de vlucht visueel kunt voorstellen.

Ann Van Dessel en Jan Vanlangendonck doen tussenkomsten met bindteksten die het geheel nog sterker maken en het (muziek-) verhaal voort stuwen. Sinds vele jaren is de oorlog in Syrië niet meer weg te denken uit de dagelijkse nieuwsberichten. Ook Mohamed Sultan, een gevluchte Syriër-artiest die sinds 2012 bij ons verblijft, geeft tussenkomsten met bindteksten. Deze inslag maakt de historische feiten van ’14-’18, brandend actueel. (Ook bij ons heeft men alles moeten achter laten, heeft men moeten vluchten). Hierdoor is het werk dat deze fanfare brengt veel meer dan een historische prent en slingert men de toehoorder tussen verleden, heden en toekomst. Deze insteek is bijzonder waardevol en (ik val in herhaling) pakkend en treffend.

De bezetting van het dorp door de Duitsers is beangstigend en kent een driest hoogtepunt wanneer de familie Valkeniers wordt uitgemoord. De muziek en de teksten beschrijven deze gebeurtenissen, dit gaat door merg en been! Tijdens de treurmars beschrijft een Duitse soldaat zijn gevoelens waarbinnen hij weg en weer wordt geslingerd. Hij voelt zich vreemd en eenzaam. Er is de liefde voor het vaderland maar tevens de spijt over wat hij heeft gedaan en het gemis aan de heimat. Wat zal hij antwoorden, als zijn kinderen vragen “papa, ben jij een moordenaar”? Bij herhaling horen we verschillende arrangementen van het Duitse volkslied en ook de Brabançonne.  Componist-dirigent Simon beseft dat oorlog des mensen is, maar dat toch steeds weer de hoop overwint. Hij laat het publiek niet verweesd achter en laat het werk eindigen met klanken van hoop. Hoop op een Europa die gebouwd wordt op de puinen van de Eerste Wereldoorlog, op een dorp dat recht staat en hoop op een beter leven waar elke vluchteling van droomt.

Bij de Vlaamse Amateurmuziekorganisatie zijn meer dan 60.000 muzikanten aangesloten. Ontegensprekelijk een broeinest van talent. De Vlamo Award wil dat talent detecteren, stimuleren en naar de oppervlakte brengen. Gisteren hebben we genoten, hebben we écht beleefd. Talent brengt het goede in de mens naar boven. Ik ben er van overtuigd dat de impact die dit initiatief heeft teweeg gebracht op kinderen, omgeving, publiek en een fanfare die hierdoor ontzettend gegroeid is, puur en tastbaar is.

tekst & foto’s: Geert Vanmaeckelberghe

Een gedachte over “Door Merg en Been!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s